Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Część II
Kontynuujemy przegląd przepisów dotyczących Prezydenta RP. Dzisiaj poświęcimy uwagę zagadnieniom dotyczącym wyborów prezydenckich oraz niemożności sprawowania urzędu przez głowę państwa.
Wybory prezydenckie: zasady i procedury
Prezydent jest wybierany w wyborach bezpośrednich na pięcioletnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz. Kadencja Prezydenta rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu.
Na Prezydenta Rzeczypospolitej zostaje wybrany kandydat, który otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów w pierwszej turze. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej większości, przeprowadza się drugą turę z dwójką kandydatów, a na Prezydenta zostaje wybrany kandydat, który w ponownym głosowaniu otrzymał więcej głosów.
Sytuacje wyjątkowe: Marszałek Sejmu przejmuje obowiązki Prezydenta
Co się stanie, gdy Prezydent nie może przejściowo sprawować urzędu? Wtedy głowa państwa zawiadamia o tych przeszkodach Marszałka Sejmu, który tymczasowo przejmuje jego obowiązki.
Jeśli Prezydent nie jest w stanie zawiadomić Marszałka Sejmu o niemożności sprawowania urzędu, to wtedy o przeszkodach w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny. W razie uznania przejściowej niemożności sprawowania urzędu przez Prezydenta, wykonywanie obowiązków głowy państwa zostanie powierzone Marszałkowi Sejmu.
Niezdolność do sprawowania urzędu: Zgromadzenie Narodowe i Trybunał Stanu
Marszałek Sejmu wykonuje obowiązki Prezydenta nie tylko w razie niemożności sprawowania urzędu przez głowę państwa, ale także w razie śmierci czy zrzeczenia się urzędu Prezydenta, stwierdzenia nieważności wyboru, złożenia Prezydenta Rzeczypospolitej z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu czy uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności Prezydenta Rzeczypospolitej do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia.
Zgromadzenie Narodowe może większością co najmniej 2/3 głosów swojej ustawowej liczby członków stwierdzić trwałą niezdolność Prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia.
Złożenie Prezydenta z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu następuje po tym, jak Prezydent zostanie postawiony w stan oskarżenia za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa. Postawienie w stan oskarżenia następuje uchwałą Zgromadzenia Narodowego podjętą większością co najmniej 2/3 głosów jego ustawowej liczby członków.
