Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Godność, wolność i równość
Kontynuujemy przyglądanie się najważniejszym przepisom dotyczącym polskiego ustroju. Dzisiaj skupimy uwagę na godności ludzkiej, wolności człowieka oraz zasadzie równości. Każda z wymienionych wyżej zasad ma istotne znaczenie dla zrozumienia istoty praw człowieka zawartych w Konstytucji, dlatego warto je poznać!
Godność w polskim prawie
W naszym ustroju za źródło wolności i praw człowieka (oraz obywatela) została uznana godność. Godność człowieka zgodnie z polskim prawem jest przyrodzona, niezbywalna, a także nienaruszalna (co, jak za chwilę się dowiemy, odróżnia ją od wolności i równości, które mogą podlegać ograniczeniom).
Każda osoba jest zobowiązana szanować wolności i prawa innych, ponieważ wolność człowieka podlega ochronie prawnej. Ponadto zgodnie z Konstytucją nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje.
Konstytucyjna wolność i jej ograniczenia
Wolność może zostać ograniczona. Konstytucja precyzyjnie określa, że ograniczenia dotyczące wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i wtedy, gdy są konieczne dla ochrony bezpieczeństwa, porządku publicznego, środowiska, zdrowia, moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.
Ponadto ograniczenie wolności nie może naruszać istoty danego prawa oraz zasady proporcjonalności (ustawodawca może zastosować ograniczenie wolności tylko wtedy, gdy jest ono przydatne, konieczne i proporcjonalne w realizowaniu zamierzonego celu).
Warto także zwrócić uwagę na ciekawy wyjątek: prawo do uzyskiwania informacji może zostać ograniczone wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Zasada równości wobec prawa
Zgodnie z Konstytucją wszyscy są równi wobec prawa oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Trzeba jednak pamiętać, że w sposób równy traktuje się osoby o tych samych istotnych cechach w danej sprawie i jeśli znajdują się w takiej samej sytuacji. Traktowanie w równy sposób podmiotów, które diametralnie się od siebie różnią, może być przecież uznane za dyskryminujące!
