Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Zdolność do czynności prawnych
Rozpoczynamy cykl poświęcony prawu cywilnemu! W ciągu najbliższych tygodni przyjrzymy się przede wszystkim różnym umowom, które zawieramy. Dzisiaj z kolei poznamy zagadnienie zdolności do czynności prawnych, które jest kluczowe przy zgłębianiu kolejnych tematów.
Definicja zdolności do czynności prawnych
Zdolność do czynności prawnych to zdolność do ważnego i wiążącego kształtowania stosunków prawnych, czyli między innymi do zawierania umów. Określenie, kto ma zdolność do czynności prawnych, jest więc kluczowe przy ustaleniu, czy dana osoba może samodzielnie wynająć mieszkanie, kupić plecak czy pożyczyć pieniądze.
Pełna zdolność do czynności prawnych
Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności, a zatem w momencie ukończenia osiemnastu lat. Jeżeli jednak sąd opiekuńczy zezwoli na zawarcie małżeństwa kobiecie, która ukończyła szesnaście lat, a nie jest jeszcze pełnoletnia, to taka kobieta również uzyska pełną zdolność do czynności prawnych!
Natomiast zdolności do czynności prawnych nie mają w ogóle osoby ubezwłasnowolnione całkowicie, a także osoby, które nie ukończyły lat trzynastu.
Wyjątki od zasady nieważności czynności prawnych osób niezdolnych do czynności prawnych
Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna. Jednakże osoba niezdolna do czynności prawnych (np. siedmioletnie dziecko) może zawrzeć umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. kupić opakowanie truskawek lub kredki). Wtedy taka umowa staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.
Ograniczona zdolność do czynności prawnych
Z kolei ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli trzynaście lat, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. Do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Istnieją jednak wyjątki…
Wyjątki od zasady wymogu zgody przedstawiciela ustawowego
Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, a ponadto może rozporządzać swoim zarobkiem (chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej).
Wpływ zgody przedstawiciela ustawowego na ważność umowy
Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zawarła umowę bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, to ważność tej umowy zależy od jej potwierdzenia przez tego przedstawiciela. Co ciekawe, osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych, która zawarła umowę bez wymaganej zgody jej przedstawiciela, sama może potwierdzić umowę, jednak już dopiero po uzyskaniu przez nią pełnej zdolności do czynności prawnych.
