Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Kto odpowiada za przestępstwo?
Sprawstwo, podżeganie, pomocnictwo czy kierowanie… Brzmi skomplikowanie? Dzisiaj wszystko się wyjaśni, bo razem przyjrzymy się różnym formom popełniania przestępstw!
Kto jest sprawcą?
Oczywiście w praktyce najczęściej zdarza się, że czyn zabroniony popełnia samodzielnie jedna osoba i mamy wtedy do czynienia ze sprawstwem. Jednak bywa, że w popełnienie przestępstwa „zaangażowanych” jest więcej osób — przykłady znajdziemy w wielu znanych filmach i serialach, np. w „Domu z papieru”, „Ocean’s Eleven” czy „Gangu Olsena”.
Do odpowiedzialności karnej pociąga się współsprawcę (wspólnie i w porozumieniu z inną osobą dokonała czynu zabronionego), sprawcę kierowniczego (kierował wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę) oraz sprawcę polecającego (wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, polecił jej wykonanie czynu zabronionego).
Podżeganie, pomocnictwo… i prowokacja!
Nie są to jednak jedyne osoby, którym może grozić odpowiedzialność karna za popełnione przestępstwo! Polskie prawo nie pozostaje obojętne również wobec podżegaczy, czyli osób, które nakłaniają innych do dokonania czynu zabronionego.
Z kolei za pomocnictwo odpowiada osoba, która swoim zachowaniem ułatwia komuś innemu popełnienie czynu zabronionego (np. dostarcza takiej osobie narzędzia, środek przewozu czy udziela jej informacji).
Odpowiedzialność karna za pomocnictwo dotyczy także tych, którzy mają prawny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego, a jednak swoim zaniechaniem ułatwiają innej osobie jego popełnienie.
Co istotne za podżeganie lub pomocnictwo sąd wymierza karę w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo! Jednak równocześnie należy pamiętać, że każdy ze współdziałających w popełnieniu czynu zabronionego odpowiada w granicach swojej umyślności lub nieumyślności, a także niezależnie od odpowiedzialności pozostałych współdziałających.
Na samym końcu warto zwrócić jeszcze uwagę na nietypową sytuację, czyli prowokację. Za prowokację odpowiada osoba, która nakłania kogoś do popełnienia czynu zabronionego, ale robi to tylko po to, aby skierować przeciwko tej osobie postępowanie karne. Różnica między podżeganiem a prowokacją jest zatem subtelna!
