Podstawy prawa. Umowa o dzieło – kluczowe aspekty i pułapki
Tydzień temu rozmawialiśmy o zleceniu, zaś dziś poruszymy temat umowy o dzieło. Czy zastanawialiście się kiedyś nad tym, jakie prawa i obowiązki wiążą się z umową o dzieło? W dzisiejszym artykule przyjrzymy się bliżej tej formie umowy, która stała się popularnym narzędziem w wielu branżach, od budownictwa po sektor kreatywny.
Co to jest umowa o dzieło?
W umowie o dzieło kluczowe jest to, że przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania konkretnego, zindywidualizowanego zadania, podczas gdy zamawiający zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia. Nie chodzi tu o rutynowe, powtarzalne działania, ale o unikalne projekty czy zadania.
Jak ustalamy wynagrodzenie?
Jednym z najbardziej dyskusyjnych aspektów umowy o dzieło jest kwestia wynagrodzenia. Często jest ono ustalane na podstawie kosztorysu, określającego zakres pracy i związane z nią koszty. Co ważne, kwota wynagrodzenia nie musi być stała. Strony mogą określić ją poprzez wskazanie podstaw do jej ustalenia. Oznacza to elastyczność i możliwość dostosowania się do zmieniających się warunków.
Co jeśli ceny się zmieniają?
W rzeczywistości gospodarczej ceny surowców czy usług bywają zmienną wartością. Może się okazać, że na skutek zarządzenia właściwego organu państwowego doszło do zmian cen lub stawek uwzględnionych w obliczeniach. W przypadku umów kosztorysowych, obie strony mogą żądać korekty wynagrodzenia, jeśli doszło do istotnych zmian cen. Oczywiście, jest to uzależnione od specyficznych postanowień umowy.
Ryczałt – stała kwota, ale czy sprawiedliwa?
Umowy ryczałtowe są atrakcyjne dla wielu zamawiających, ponieważ gwarantują stałą kwotę wynagrodzenia. Niemniej jednak, mogą one stać się problematyczne, jeśli wykonanie zlecenia staje się bardziej złożone czy kosztowne niż przewidywano. W takich sytuacjach prawo przewiduje pewne mechanizmy ochrony dla wykonawcy. Sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę, gdy wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą.
Kiedy zamawiający musi płacić?
To, że dzieło nie zostało wykonane, nie zwalnia zamawiającego z obowiązku zapłaty, jeśli przeszkody wyniknęły z jego strony. Jest to ważne zabezpieczenie dla wykonawcy, chroniące go przed nieuczciwymi praktykami.
Zakończenie umowy – kiedy i jak?
Zamawiający ma prawo odstąpić od umowy niemal w każdym momencie. Ale uwaga! Wciąż musi on pokryć koszty związane z niewykonaną częścią zlecenia. Dla wykonawcy taka klauzula może oznaczać pewne ryzyko.
Dopóki dzieło nie zostało wykonane, zamawiający może w każdej chwili odstąpić od umowy. Musi jednak zapłacić umówione wynagrodzenie, jednak może od niego odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.
Również jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego odstąpić od umowy.
Nie masz pewności? Pytaj!
Współczesny rynek pracy, dynamiczne zmiany i rosnąca popularność różnych form zatrudnienia sprawiają, że umowy o dzieło staną się coraz bardziej powszechne. Warto jednak pamiętać, żeby przed podpisaniem takiej umowy dokładnie zapoznać się z jej treścią i ewentualnie skonsultować z prawnikiem. To inwestycja, która może przynieść korzyści w przyszłości, chroniąc przed nieprzewidzianymi problemami.
