Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Samorząd terytorialny
Zapraszam do zapoznania się z kolejną publikacją o najważniejszych zagadnieniach uregulowanych w Konstytucji. Dzisiaj na świeczniku znajdzie się funkcjonowanie samorządu terytorialnego.
Prawna definicja samorządu terytorialnego
Samorząd terytorialny z mocy prawa jest powołany do samodzielnego wykonywania zadań administracji publicznej. Jednocześnie należy zauważyć, że samorząd wykonuje zadania publiczne, które nie zostały zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych.
Struktura samorządu terytorialnego według Konstytucji
Konstytucja stanowi, że podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina. Jednak ustawa zasadnicza nie określa, czy podział samorządu terytorialnego ma być dwustopniowy (gmina, województwa) czy trzystopniowy (gmina, powiat, województwo).
Gmina wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego niezastrzeżone dla innych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że zadania, które nie zostały zastrzeżone dla powiatu czy województwa, są zadaniami gminy.
Zadania własne i zlecone samorządu terytorialnego
Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne. Jednak ustawa może zlecić jednostkom samorządu terytorialnego wykonywanie innych zadań publicznych, jeżeli wynika to z uzasadnionych potrzeb państwa.
Organy stanowiące i wykonawcze w samorządzie terytorialnym
Jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. Organami stanowiącymi są rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa, zaś do organów wykonawczych należą wójt/burmistrz/prezydent miasta, zarząd powiatu oraz zarząd województwa.
Partycypacja mieszkańców w sprawach samorządu
Musimy pamiętać, że jako mieszkańcy możemy wspólnie decydować w drodze referendum o sprawach dotyczących naszej wspólnoty samorządowej. Istnieje także możliwość odwołania pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego (np. wójta gminy).
Finansowanie samorządu terytorialnego
Na końcu zwróćmy uwagę, że skoro samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, to powinien mieć zapewnione środki na wykonywanie swoich zadań. Uszczuplanie budżetów samorządów prowadzi najczęściej do gorszego świadczenia przez nich usług komunalnych oraz wykonywania innych zadań.
