Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Źródła prawa
Dzisiaj zajmiemy się fundamentalnym zagadnieniem dla całego systemu prawnego naszego państwa. Sprawdzimy, co może być źródłem powszechnie obowiązującego prawa.
Co może być źródłem prawa, a co nie?
Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są wyłącznie Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego, chociaż tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Zarządzenia nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli!
Prawo miejscowe i rozporządzenia
Z kolei warto również pamiętać, że akty prawa miejscowego są uchwalane przez organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, jednak tylko na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie!
Rozporządzenia są wydawane wyłącznie przez organy wskazane w Konstytucji, tylko na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Rozporządzenia mogą wydawać jedynie Prezydent, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, ministrowie kierujący działami administracji rządowej, powołani w skład Rady Ministrów przewodniczący komitetu oraz Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.
Umowy międzynarodowe
Pamiętajmy również, że Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach.
Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza ze względu na członkostwo Polski w Unii Europejskiej.
Hierarchia aktów prawa
Na samym końcu przytoczmy jeszcze hierarchię aktów prawa powszechnie obowiązującego. Najważniejsza jest Konstytucja, następnie umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie (gdy nie da ich się pogodzić z ustawami), potem ustawy, umowa międzynarodowa ratyfikowana bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, rozporządzenia i na akty prawa miejscowego.
