Nauczyciele pracujący w szkołach polskich przy placówkach dyplomatycznych zwrócili się do mnie w związku z brakiem odpowiedniej regulacji przepisów odnośnie składek na ubezpieczenie społeczne. Nauczyciele ci często rekrutowani są ze środowisk lokalnych. Zdarza się, że zatrudnienie w szkole przy placówce dyplomatycznej RP jest ich jedynym źródłem dochodu. Pomimo zamieszkiwania i świadczenia pracy na terenie innego kraju nie mogą zostać objęci systemem ubezpieczeń społecznych w ich kraju zamieszkania i korzystać ze świadczeń danego kraju, ponieważ na siłę włączani są do systemu ubezpieczeń w Polsce. Ponadto w przypadku podjęcia dodatkowego zatrudnienia w miejscu zamieszkania, znajdują się w sytuacji konfliktowej, ponieważ Artykuł 11 Dyrektywy WE nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyraźnie mówi, że osoby wykonujące pracę w UE “podlegają ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego” oraz że “osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego”.

Podejmując inną pracę na miejscu, nauczyciele są z góry poszkodowani, ponieważ sytuacja ich zabezpieczenia społecznego pozostaje nieuregulowana i niejasna. Czasami nauczyciele słyszą, że ryczałt, który jest im wypłacany, miałby niejako zawierać w sobie dodatek na składki ubezpieczeniowe, które ci mieliby opłacać sobie sami. Jest to fikcja, ponieważ składki te są odprowadzane w Polsce, bez możliwości rezygnacji z nich.

Zakłady ubezpieczeń społecznych np. w krajach Unii Europejskiej nie pozwalają pracownikom odprowadzać składek, które są obowiązkiem pracodawcy zawierającego z pracownikiem umowę o pracę. W związku z tym pracodawca jest zobowiązany płacić określone stawki, które znacznie różnią się od tych potrącanych z wynagrodzenia pracownika. Pracownik nie może sam odprowadzać takich składek ze swojego wynagrodzenia, ponieważ nie jest to praca wykonywana w ramach działalności gospodarczej. Według wspomnianego Artykułu 11 Dyrektywy WE nr 883/2004 “osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego”.

Nauczyciele pracujący w krajach UE powinni podlegać ustawodawstwu krajów, w których wykonują swoją pracę. Tym samym powinni mieć składki opłacane w krajach, w których mieszkają i pracują, nawet jeśli są zatrudniani przez polski organ państwowy. W taki właśnie sposób rozwiązane są kwestie składek pracowników placówek dyplomatycznych podlegających pod Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Pracownicy takich placówek mają składki opłacane w kraju, w którym pracują i mieszkają, obliczane według lokalnych stawek.

Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1799), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 

  1. Dlaczego Ministerstwo Edukacji i Nauki godzi się na tak niekorzystną sytuację nauczycieli polskich za granicą i nie stosuje się do rozporządzeń unijnych w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?
  2. Dlaczego przerzuca się odpowiedzialność za opłacanie składek na nauczycieli, którzy w rzeczywistości nie mają nawet takiej możliwości?
  3. Dlaczego nauczyciele zatrudniani przez Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą  i pracujący w szkołach przy takich placówkach nie mogą mieć składek opłacanych według lokalnych stawek, obowiązujących w kraju, w którym mieszkają i pracują? 
  4. Jakie kroki zamierza podjąć Ministerstwo Edukacji i Nauki w celu uregulowania sytuacji ubezpieczeniowej nauczycieli zatrudnionych przy placówkach dyplomatycznych, aby przestali ponosić straty z tego tytułu i mogli podejmować dodatkowe zatrudnienie w kraju zamieszkania?
Skip to content