Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Stany nadzwyczajne
Stany nadzwyczajne wprowadzane są jedynie w sytuacjach szczególnych zagrożeń, gdy zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające do opanowania sytuacji. Dzisiaj przeanalizujemy, kto, kiedy i dlaczego może wprowadzić stany nadzwyczajne.
Rodzaje Stanów Nadzwyczajnych
Na początku warto zaznaczyć najważniejszą informację: istnieją trzy rodzaje stanów nadzwyczajnych: stan wojenny, stan wyjątkowy oraz stan klęski żywiołowej. Każdy stan nadzwyczajny może być wprowadzony tylko na podstawie ustawy, w drodze rozporządzenia, które podlega dodatkowemu podaniu do publicznej wiadomości.
Stan wojenny
Stan wojenny wprowadza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Rady Ministrów, w razie zewnętrznego zagrożenia państwa, zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.
Stan wyjątkowy
Stan wyjątkowy wprowadza Prezydent na wniosek Rady Ministrów, w razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.
Stan klęski żywiołowej
Natomiast stan klęski żywiołowej może zostać wprowadzony przez Radę Ministrów w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia.
Czas trwania stanów nadzwyczajnych
Stan wojenny nie jest wprowadzany na określony czas, zaś stan wyjątkowy wprowadza się na czas oznaczony, jednak nie dłuższy niż 90 dni. Stan wyjątkowy może zostać przedłużony (jednak tylko raz), za zgodą Sejmu i na czas nie dłuższy niż 60 dni. Stan klęski żywiołowej jest wprowadzany na czas oznaczony nie dłuższy niż 30 dni, aczkolwiek za zgodą Sejmu może być przedłużony.
Rola Sejmu
Warto podkreślić, że Sejm rozpatruje niezwłocznie rozporządzenie Prezydenta dotyczące wprowadzenia stanu wojennego albo stanu wyjątkowego i może je uchylić bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Ograniczenia praw i wolności w stanach nadzwyczajnych
Na samym końcu należy pamiętać, że w czasie trwania stanów nadzwyczajnych dopuszczalne jest ograniczenie niektórych praw i wolności. Na przykład w czasie stanu wojennego można zawiesić prawo do strajków pracowniczych określonej kategorii pracowników lub wprowadzić kontrolę zawartości przesyłek pocztowych, czy nakaz opuszczania określonych budynków.
