Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Molestowanie i gwałt
Od 25 listopada, czyli Międzynarodowego Dnia Eliminacji Przemocy Wobec Kobiet, do 10 grudnia — Dnia Praw Człowieka — trwa kampania 16 Dni Przeciw Przemocy ze względu na płeć. W tym roku motywem przewodnim akcji jest hasło #TylkoTakOznaczaZgodę, które nawiązuje do postrzegania w naszym społeczeństwie gwałtu i osób zgwałconych. Ze względu na to, jak ważny jest to społecznie temat, dzisiaj przyjrzymy się przestępstwom gwałtu i molestowania w ujęciu polskiego kodeksu karnego oraz standardu międzynarodowego.
Definicja gwałtu w ujęciu prawnym
Zgodnie z polskim prawem gwałt rozumiany jest jako doprowadzenie przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem innej osoby do obcowania płciowego. Ponadto karze podlega także osoba, która przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza inną osobę do poddania się innej czynności seksualnej.
Do odpowiedzialności karnej zostanie również pociągnięty sprawca, który przez nadużycie stosunku zależności (np. podległości służbowej) lub wykorzystanie krytycznego położenia doprowadza inną osobę do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej.
Zwróćmy zatem uwagę, że w polskim prawie przy definicji gwałtu nie pojawia się w ogóle przesłanka o „braku zgody”. Tym samym, powołując się jedynie na polską ustawę, aby udowodnić, że dana osoba dopuściła się gwałtu, należy wykazać, że doprowadziła ona inną osobę do obcowania płciowego przy użyciu przemocy, groźby lub podstępu.
Konwencja stambulska, a kwestia braku zgody
Tymczasem zgodnie z konwencją stambulską przestępstwem zgwałcenia jest doprowadzenia innej osoby do obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej bez jej zgody. Zgoda musi być udzielona dobrowolnie! Widzimy zatem znaczącą rozbieżność pomiędzy prawem polskim a standardem międzynarodowym, który powinien obowiązywać w Polsce na mocy podpisania i ratyfikowania konwencji stambulskiej…
Przepisy kodeksu karnego penalizują jedynie sytuacje doprowadzenia innej osoby do obcowania płciowego (lub innej czynności seksualnej), jeżeli nastąpiło to w wyniku zastosowania przemocy, groźby lub podstępu. Konwencja stambulska zakłada, że każda osoba ma prawo do wyrażenia zgody na czynności o charakterze seksualnym, zaś dokonanie czynności seksualnych na innej osobie bez jej zgody wyczerpuje znamiona gwałtu.
Polskie prawo chroni za mało!
Kodeks karny w niewystarczający sposób chroni ofiary przemocy seksualnej! Każda osoba ma prawo decydować o swojej wolności seksualnej, co oznacza, że może wyrazić zgodę na obcowanie płciowe. Z kolei obcowanie płciowe bez zgody drugiej osoby jest gwałtem!
Polska jako strona konwencji stambulskiej powinna wzorem innych państw przyjąć krajowe regulacje, które będą skuteczniej chronić ofiary przestępstw seksualnych. Organizacje pozarządowe od lat apelują o podjęcie w Sejmie prac nad projektem ustawy, która zmieni definicję gwałtu. Obecne prawo pochodzi jeszcze z lat trzydziestych ubiegłego wieku!
Projekt, który zmienia archaiczne przepisy, jest już od dwóch lat w Sejmie. W imieniu klubu Lewicy złożyła go posłanka Anita Kucharska-Dziedzic. Niestety utknął w tzw. sejmowej zamrażarce. To wymowny sygnał na to, że PiS nie traktuje przemocy seksualnej poważnie i nie ma odwagi pracować nad pilnie potrzebnymi zmianami.
Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” IPZ PTP prowadzi czynną przez 7 dni w tygodniu Poradnię Telefoniczną pod numerami 22 668-70-00, 116 123. Zadzwoń, jeśli potrzebujesz porozmawiać o swojej sytuacji.
