Podstawy prawa — co trzeba wiedzieć. Środki probacyjne, czyli „wyrok w zawiasach” i nie tylko
Często słyszymy w mediach o skazaniu kogoś na wyrok w zawieszeniu bardziej potocznie nazywany „zawiasami”. To kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszaniem wykonania tej kary. Jest to jeden z tak zwanych środków probacyjnych. Przyjrzymy się im dzisiaj!
Środki probacyjne stosowane są wobec sprawców przestępstw, jeśli różne okoliczności wskazują, że dzięki nim zostaną osiągnięte wobec sprawcy cele wychowawcze oraz resocjalizacyjne. W pewnych okolicznościach poddanie sprawcy probacji (próbie) okazuje się skuteczniejszym rozwiązaniem niż skazanie oraz wykonanie w pełnym wymiarze kary pozbawienia wolności.
Wśród środków probacyjnych przewidzianych przez polskie prawo należy wymienić:
- warunkowe umorzenie postępowania karnego,
- warunkowe zawieszenie wykonania kary,
- uznanie środka karnego za wykonany,
- zwolnienie od reszty kary ograniczenia wolności,
- warunkowe przedterminowe zwolnienie z kary pozbawienia wolności.
Przyjrzyjmy się im bliżej!
Umorzenie postępowania i zawieszenie kary
Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. Dodatkowym warunkiem jest to, że okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy (w tym niekaralność za przestępstwo umyślne) uzasadnia przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego. Warunkowe umorzenie może zostać zastosowane tylko wobec sprawcy przestępstwa zagrożonego karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.
Z kolei, jeżeli na karę nieprzekraczającą roku pozbawienia wolności skazano sprawcę, który w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności, to sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary. Zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, w czasie którego na skazanego sąd może nałożyć różne obowiązki (m.in. przeproszenia pokrzywdzonego czy poddania się terapii uzależnień).
Wcześniejsze zwolnienie – kiedy jest możliwe?
Skazanego na karę ograniczenia wolności, który odbył przynajmniej połowę orzeczonej kary oraz przestrzegał porządku prawnego, jak również wykonał nałożone na niego obowiązki, sąd może zwolnić od reszty kary, uznając ją za wykonaną. Podobnie zresztą sąd może postąpić wobec osoby, na którą nałożył środki karne.
Ponadto polskie prawo przewiduje również możliwość warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary pozbawienia wolności. W wielu przypadkach skazany, którego zachowanie uzasadnia przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego, może zostać warunkowo zwolniony już po odbyciu połowy kary.
Na samym końcu warto podkreślić, że środki probacyjne to poddanie sprawcy próbie, a jeśli nie przebiega ona pomyślnie, istnieje możliwość podjęcia postępowania warunkowo umorzonego, zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej czy odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia.
