Obecnie w Polsce około 40% obszarów rolnych i leśnych jest zagrożonych wystąpieniem suszy rolniczej, a w dorzeczu Odry ponad 50%. Jeszcze do niedawna susze w polskim rolnictwie występowały średnio raz na pięć lat. Niestety w ostatnim czasie ich częstotliwość się nasiliła – występują niemal każdego roku, obejmując znaczne obszary naszego kraju.

W wyniku ogromnych strat w produkcji rolnej, niezbędna stała się pomoc państwa dla poszkodowanych rolników. Wszelkie prognozy wskazują na to, że problem ten będzie się rozwijał, dlatego też niezbędne jest podjęcie strategicznych działań, które pozwoliłyby sprawnie gospodarować zasobami wodnymi w obszarze rolnictwa.

Polska pod względem zasobów wodnych zaliczana do uboższych krajów w Europie. Nasze zasoby wynoszą przeciętnie około 60 mld m3, a w porach suchych najwyżej 40 mld m3 .  Mimo, iż nasz kraj leży  w umiarkowanej strefie opadów, dysponuje bardzo niskimi zasobami wody na potrzeby produkcji rolnej. Są one nie tylko nierównomiernie rozmieszczone na obszarze kraju, ale również nie w każdym roku są dostępne w optymalnym dla tej produkcji czasie i w wystarczającej ilości. Okresowo deficyty wody obejmują ¾ powierzchni Polski, najczęściej i w największym stopniu tereny Wielkopolski, Mazowsza i Kujaw.

1 stycznia 2018 r. w związku z unijną reformą prawa wodnego, zadania dotyczące gospodarowania wodami przejęła nowo powołana instytucja – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Podejmowane przez nią działania inwestycyjne oraz związane z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych służyły zarówno celom przeciwpowodziowym jak i przeciwdziałaniu skutkom suszy. W latach 2018-2019 nie planowano tam jednak zadań dotyczących wyłącznie przeciwdziałania niedoborom wody w rolnictwie, nie określono też odrębnych środków finansowych na ten cel.

Dopiero na początku 2020 r., w obliczu zagrożenia kolejną suszą w rolnictwie opracowano Założenia do Programu Kształtowania Zasobów Wodnych, w których przewidziano zadania służące zwiększeniu retencji na obszarach wiejskich. Program zakłada, że do końca 2022 r. ma być zrealizowanych 148 zadań, z tego 55 inwestycyjnych, mających na celu przywrócenie dwufunkcyjności urządzeń melioracyjnych, służących zarówno gromadzeniu, jak i odprowadzaniu wód z pól i użytków rolnych. Zaplanowano budowę, odbudowę lub remont 644 urządzeń wodnych (np. jazów, zastawek). Według założeń, objętość retencjonowanych wód ma wzrosnąć o niemal 32,5 mln m3 na obszarze ponad 30 tys. ha gruntów w skali kraju. Łączny koszt tych prac ma wynieść około 157 mln zł. Niestety z danych Najwyższej Izby Kontroli wynika, że do 11 września 2020 r. żadne z tych zadań, poza przygotowaniem pod względem formalno-prawnym, nie zostało zrealizowane.

Poprosiłam Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Jakie są szczegółowe założenia do Programu Kształtowania Zasobów Wodnych?
  2. Jakie zadania będą realizowane w ramach Programu?
  3. Jakie zadania w ramach Programu będą realizowane na terenie województwa łódzkiego? Proszę o udostępnienie szczegółowej listy tych zadań.
  4. Jak Ministerstwo ocenia dotychczasowe działania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz zapobiegania suszy w rolnictwie?
  5. Czy Ministerstwo planuje podjąć kroki zmierzające do przeciwdziałania suszy? Jeśli tak, to jakie?
Skip to content